به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، سید جواد حسینی در نشست با دبیرخانه‌های این سازمان با تأکید بر اهمیت دبیرخانه‌های قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، شورای ملی سالمندان و مناسب‌سازی، گفت: بخش مهمی از اهداف راهبردی سازمان بهزیستی در این دبیرخانه‌ها متمرکز شده است و باید بهترین نیروها برای پیشبرد مأموریت‌های آن‌ها به کار گرفته شوند.
وی ضمن قدردانی از تلاش‌های مدیران و کارشناسان این بخش‌ها، اظهار کرد: شش هدف راهبردی و هفت انتظار مطرح‌شده برای این دبیرخانه‌ها مورد تأیید است و باید با جدیت و همکاری همه بخش‌ها پیگیری شود.
وی با اشاره به جایگاه دبیرخانه‌های تخصصی در ساختار تصمیم‌گیری کشور افزود: با وجود آنکه این دبیرخانه‌ها گاهی در داخل سازمان کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند، مسئولیت‌های بسیار مهمی بر عهده دارند و برخی از مهم‌ترین ارکان تصمیم‌گیری و هماهنگی کشور در حوزه مأموریت‌های سازمان بهزیستی در همین بخش‌ها مستقر هستند.
حسینی با اشاره به جایگاه کمیته هماهنگی و پیگیری اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، شورای ملی سالمندان و ستاد هماهنگی و پیگیری مناسب‌سازی کشور ادامه داد: این ساختارها صرفاً واحدهای اداری نیستند، بلکه وظیفه هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف و پیگیری اجرای سیاست‌ها و قوانین را بر عهده دارند؛ ازاین‌رو، تقویت آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.
قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت ظرفیتی مهم برای پیگیری حقوق شهروندان
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت گفت: در حوزه معلولیت، علاوه بر کنوانسیون بین‌المللی حقوق افراد دارای معلولیت، قانون داخلی نیز تدوین شده است. این قانون در ۳۴ ماده، ظرفیت قانونی مهمی برای حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت ایجاد کرده و آیین‌نامه‌های اجرایی آن نیز در نظر گرفته شده است.
وی افزود: اهمیت این قانون به اندازه‌ای است که برای پیگیری اجرای آن، ساختارهای مشخصی در سطح ملی و ریاست‌جمهوری پیش‌بینی شده است. موضوع صرفاً این نیست که یک سازمان یا دبیرخانه مسئول اجرای قانون باشد؛ بلکه لازم است نهادی در سطح عالی، میزان اجرای قانون را بررسی کند و هماهنگی‌های موردنیاز میان دستگاه‌ها را به انجام برساند.
حسینی با اشاره به موضوع مناسب‌سازی محیط برای افراد دارای معلولیت اظهار کرد: مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری محیط از موضوعات مهمی است که باید بر اساس قانون پیگیری شود. در این زمینه، ستاد هماهنگی و پیگیری مناسب‌سازی کشور با مسئولیت وزیر کشور و دبیری سازمان بهزیستی فعالیت می‌کند.
وی همچنین با اشاره به شورای ملی سالمندان گفت: موضوع سالمندی نیز به دلیل تحولات جمعیتی کشور اهمیت فزاینده‌ای دارد و تقویت ساختارهای سیاست‌گذاری و هماهنگی در این حوزه ضروری است.
ضرورت استفاده از نیروهای توانمند در دبیرخانه‌ها
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ضرورت انتخاب نیروهای متخصص برای این مسئولیت‌ها بیان کرد: وقتی مأموریت‌های مهمی در یک دبیرخانه متمرکز است، باید افراد توانمند و باتجربه را برای پیشبرد آن انتخاب کنیم. برخی مسئولیت‌ها ممکن است از نظر اداری عنوانی محدود داشته باشند، اما از نظر دامنه اثرگذاری، ظرفیت بسیار گسترده‌ای برای تأثیرگذاری بر عملکرد دستگاه‌های کشور دارند.
وی با اشاره به انتخاب مشاور عالی برای هماهنگی دبیرخانه‌ها گفت: تلاش کردیم از تجربه و دانش افرادی استفاده کنیم که شناخت کافی از ساختار سازمان، قوانین و سازوکارهای اجرایی دارند و می‌توانند به هماهنگی بهتر و افزایش اثربخشی فعالیت‌ها کمک کنند.
حسینی همچنین بر اهمیت بهره‌گیری از متخصصان دانشگاهی و کارشناسان آشنا با فرایند تدوین و اجرای قوانین تأکید کرد و افزود: هدف از این تغییرات، تقویت دبیرخانه‌ها و ارتقای عملکرد آن‌هاست و باید از ظرفیت افراد باتجربه برای پیشبرد مأموریت‌های سازمان استفاده شود.
هماهنگی، پیگیری و نظارت سه ضرورت حکمرانی مؤثر
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر اینکه هماهنگی، پیگیری و نظارت باید در کانون فعالیت دبیرخانه‌ها قرار گیرد، اظهار کرد: یکی از مشکلات نظام اداری کشور این است که در بسیاری از موارد، هماهنگی میان دستگاه‌ها به‌درستی انجام نمی‌شود، تصمیمات تا رسیدن به نتیجه پیگیری نمی‌شوند و نظارت مؤثر بر اجرای آن‌ها وجود ندارد.
وی افزود: هماهنگی، پیگیری و نظارت سه وظیفه بسیار مهم هستند که به‌ویژه در فعالیت‌های بین‌بخشی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. اگر هماهنگی در داخل یک سازمان با دشواری همراه باشد، ایجاد ارتباط مؤثر میان چند دستگاه به تلاش و برنامه‌ریزی بیشتری نیاز خواهد داشت.
حسینی با اشاره به تعدد تصمیمات در جلسات اداری گفت: در کشور تصمیمات زیادی اتخاذ می‌شود، اما مسئله اصلی این است که این تصمیمات تا چه اندازه پیگیری می‌شوند و به نتیجه می‌رسند. پیگیری تصمیمات، یکی از مسئولیت‌های مهم دبیرخانه‌هاست و نباید به ثبت مصوبات و برگزاری جلسات محدود شود.
وی با تأکید بر اهمیت نظارت نیز بیان کرد: نظارت باید بخش جدایی‌ناپذیر مدیریت باشد. در سازمان بهزیستی نیز نظارت بر فعالیت‌ها، مدیران، دستگاه‌های همکار و مراکز ارائه‌دهنده خدمات، از موضوعات مهمی است که باید با جدیت دنبال شود.
اجرای قانون باید به مطالبه‌ای مستمر تبدیل شود
حسینی با تأکید بر ضرورت نهادینه‌سازی اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت گفت: باید تکالیف دستگاه‌ها و تقسیم وظایف به‌روشنی مشخص باشد و اجرای این تکالیف به‌صورت مستمر پیگیری شود. دبیرخانه‌ها باید مطالبه‌گر اجرای قانون باشند و اجازه ندهند مسئولیت‌های قانونی دستگاه‌ها در حد مصوبه و بخشنامه باقی بماند.
وی با اشاره به اهمیت مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری افزود: نگاه ما به دسترس‌پذیری باید از سطح فرد فراتر برود و خانواده، گروه، محله، شهر و جامعه را در بر بگیرد. امروز لازم است محیط زندگی افراد، از خانه و محله تا شهر و فضاهای عمومی، به‌گونه‌ای طراحی شود که افراد دارای معلولیت بتوانند از امکانات و خدمات استفاده کنند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: ایجاد شهرها و محله‌های دسترس‌پذیر و توجه به محیط زندگی افراد، از موضوعات مهمی است که باید در برنامه‌های اجرایی مورد توجه قرار گیرد.
فرهنگ‌سازی و آموزش برای تحقق دسترس‌پذیری
وی با اشاره به ضرورت فرهنگ‌سازی در زمینه حقوق افراد دارای معلولیت گفت: دسترس‌پذیری و مناسب‌سازی نباید صرفاً یک الزام اداری تلقی شود، بلکه باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود. تحقق این هدف به آموزش، آگاهی‌بخشی و مشارکت دستگاه‌های مختلف نیاز دارد.
حسینی با قدردانی از اقدامات انجام‌شده برای طراحی دوره‌های آموزشی ویژه دستگاه‌ها اظهار کرد: تدوین سرفصل‌های آموزشی و اجرای دوره‌ها بر اساس نیازهای دستگاه‌ها اقدام ارزشمندی است و باید ادامه پیدا کند.
وی با اشاره به ظرفیت برنامه‌های اجتماع‌محور سازمان بهزیستی افزود: طرح‌هایی مانند «سلام محله» می‌توانند به بستری برای اجرای برنامه‌های مناسب‌سازی در سطح محلات تبدیل شوند. استفاده از ظرفیت محلات و مشارکت مردم می‌تواند اجرای قانون را از سطح سیاست‌گذاری به عرصه عمل نزدیک‌تر کند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر لزوم استمرار پیگیری‌ها گفت: در نظام اداری، اجرای برنامه‌های جدید به پیگیری مداوم نیاز دارد و اگر این پیگیری متوقف شود، ممکن است اقدامات انجام‌شده نیز به‌تدریج متوقف شوند. بنابراین، لازم است آموزش، فرهنگ‌سازی و پیگیری اجرای برنامه‌ها به‌صورت مستمر دنبال شود.
وی همچنین بر ضرورت توجه به سه محور دسترس‌پذیری دیجیتال، ایجاد محله‌های دسترس‌پذیر و آمادگی فراگیر در شرایط بحران تأکید کرد و خواستار قرار گرفتن این موضوعات در دستور کار برنامه‌های مرتبط شد.
ضرورت تشویق دستگاه‌های موفق و برخورد با ترک فعل
حسینی با تأکید بر لزوم استفاده هم‌زمان از رویکردهای تشویقی و بازدارنده در اجرای قانون گفت: از یک سو، باید دستگاه‌ها و افرادی که در زمینه مناسب‌سازی و اجرای قانون عملکرد مطلوبی دارند، معرفی و تشویق شوند و از سوی دیگر، در مواردی که تکالیف قانونی انجام نمی‌شود، پیگیری‌های لازم صورت گیرد.
وی افزود: معرفی اقدامات موفق در جشنواره شهید رجایی و برنامه‌های مرتبط با هفته افراد دارای معلولیت می‌تواند به الگوسازی و ترویج عملکردهای مثبت کمک کند؛ اما در کنار این اقدامات، باید از ظرفیت نهادهای نظارتی نیز برای پیگیری اجرای تکالیف قانونی استفاده شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: در مواردی که دستگاه‌ها به وظایف قانونی خود عمل نمی‌کنند، باید گزارش‌های مشخص و مستند تهیه و از مسیرهای قانونی به مراجع ذی‌صلاح ارائه شود. در این زمینه می‌توان از ظرفیت سازمان بازرسی کل کشور، دیوان محاسبات و کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی استفاده کرد.
وی تأکید کرد: گزارش‌های کلی به‌تنهایی کافی نیستند؛ بلکه باید مشخص شود هر دستگاه چه تکلیفی داشته، چه اقدامی انجام داده و در کدام بخش به وظیفه خود عمل نکرده است.
نظارت سامانه‌ای و ارزیابی عملکرد استان‌ها
حسینی با اشاره به اهمیت استفاده از ابزارهای نوین نظارتی گفت: ایجاد سامانه‌ها و بسترهای نظارت و پیگیری می‌تواند به پیشبرد مأموریت دبیرخانه‌ها کمک کند. لازم است اقدامات انجام‌شده، میزان پیشرفت برنامه‌ها و عملکرد دستگاه‌ها به‌صورت مستمر بررسی شود.
وی با تأکید بر ضرورت ارزیابی عملکرد استان‌ها افزود: تجربه نشان داده است که حتی ایجاد یک داشبورد ساده برای ثبت و پیگیری فعالیت‌ها می‌تواند سرعت عملکرد استان‌ها را افزایش دهد. وقتی فعالیت‌ها مشخص باشند و روند پیشرفت آن‌ها به‌صورت مستمر بررسی شود، امکان پیگیری و ارزیابی نیز افزایش می‌یابد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین بر اهمیت ایجاد پنجره واحد خدمات و تقویت سازوکارهای نظارت نهادی تأکید کرد و گفت: باید از ظرفیت سامانه‌ها برای افزایش شفافیت، تسهیل هماهنگی و پیگیری دقیق‌تر اقدامات استفاده کنیم.
وی گزارش‌دهی منظم را یکی دیگر از وظایف مهم دبیرخانه‌ها دانست و اظهار کرد: لازم است گزارش‌های مستمر از عملکرد دستگاه‌ها و سازمان‌های مسئول تهیه شود تا مشخص باشد اقدامات در چه مرحله‌ای قرار دارند و چه میزان پیشرفت حاصل شده است.
حسینی با اشاره به اهمیت گزارش‌دهی در سطح ملی و بین‌المللی افزود: گزارش‌های مرتبط با اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت و گزارش‌های موردنیاز شورای عالی رفاه و تأمین اجتماعی باید با دقت تهیه و در موعد مقرر ارائه شوند.
وی تأکید کرد: این گزارش‌ها صرفاً جنبه اداری ندارند، بلکه ابزاری برای ارزیابی عملکرد، شناسایی نقاط ضعف و تقویت پیگیری اجرای تعهدات قانونی هستند.
مشارکت افراد دارای معلولیت در تصمیم‌گیری‌ها
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ضرورت مشارکت افراد دارای معلولیت و تشکل‌های آنان در فرایند تصمیم‌گیری گفت: برای ارائه خدمات شایسته به افراد دارای معلولیت، باید دیدگاه‌ها، نیازها و تجربه‌های زیسته خود این افراد را بشناسیم. این شناخت بدون گفت‌وگو و مشارکت مستقیم آنان به دست نمی‌آید.
وی با اشاره به شعار شناخته‌شده جنبش حقوق افراد دارای معلولیت، هیچ تصمیمی درباره ما، بدون ما، افزود: تصمیم‌گیری درباره افراد دارای معلولیت باید با مشارکت خود آنان و تشکل‌های نماینده‌شان انجام شود. اگر می‌خواهیم خدماتی متناسب با نیازهای واقعی این افراد ارائه کنیم، باید از نگاه و تجربه آنان بهره بگیریم.
حسینی با اشاره به اهمیت توجه به برداشت و تجربه افراد از خدمات گفت: ممکن است خدمتی از نظر ارائه‌دهنده مناسب به نظر برسد، اما دریافت‌کننده آن برداشت متفاوتی داشته باشد. بنابراین، برای شناخت نیازهای واقعی جامعه هدف، باید به تجربه و دیدگاه افراد توجه کنیم و مشارکت آنان را در طراحی و ارزیابی خدمات جدی بگیریم.
وی با تأکید بر ضرورت استمرار ارتباط با تشکل‌های افراد دارای معلولیت اظهار کرد: برگزاری جلسات با این تشکل‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که فرصت کافی برای بیان دیدگاه‌ها و طرح مسائل آنان فراهم شود. اگر از تشکل‌ها دعوت کنیم، اما به مطالباتشان رسیدگی نکنیم، اعتماد و انگیزه مشارکت آن‌ها کاهش پیدا می‌کند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور افزود: تشکیل میز تشکل‌ها و استفاده از ظرفیت نمایندگان این مجموعه‌ها می‌تواند به تقویت مشارکت کمک کند. هرچه افراد و تشکل‌ها در تصمیم‌گیری‌ها نقش بیشتری داشته باشند، احساس تعلق آنان به تصمیمات افزایش می‌یابد و فاصله میان سازمان و جامعه هدف کمتر می‌شود.
تأکید بر استمرار فعالیت‌ها و تقویت دبیرخانه‌ها
حسینی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تغییرات مدیریتی در سازمان بهزیستی گفت: جابه‌جایی مدیران در ساختار اداری امری طبیعی است و آنچه اهمیت دارد، استمرار فعالیت‌ها و انجام مسئولیت‌ها با جدیت و انگیزه است.
وی با اشاره به تجربه خود در مسئولیت‌های مختلف افزود: در دوره‌های مدیریتی مختلف، همواره تلاش کرده‌ام با انگیزه فعالیت کنم و تغییر مسئولیت را به معنای توقف کار ندانم. هدف اصلی باید پیشبرد مأموریت‌ها و استمرار خدمت باشد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر اینکه تغییرات صورت‌گرفته با هدف تقویت عملکرد دبیرخانه‌ها انجام شده است، گفت: همکاران و مدیران این بخش‌ها برای سازمان ارزشمند هستند و باید از تجربه و توانمندی آنان در جایگاه‌های مناسب استفاده شود.
وی با قدردانی از مسئولان و کارشناسان دبیرخانه‌های تخصصی تأکید کرد: برنامه‌های ارائه‌شده برای تقویت این دبیرخانه‌ها مورد تأیید است و انتظار داریم با هماهنگی، پیگیری و نظارت مستمر، اجرای آن‌ها با جدیت دنبال شود. سازمان بهزیستی نیز از این اقدامات حمایت خواهد کرد.
حسینی در پایان از همکاران دبیرخانه قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت به دلیل تلاش در شرایط دشوار قدردانی کرد و گفت: اگر اتفاق مثبتی در این دبیرخانه رخ داده است، حاصل زحمات همکاران و کارشناسانی است که با دقت، دلسوزی و صبوری وظایف خود را انجام داده‌اند.
وی همچنین از اعتماد و حمایت مدیران سازمان قدردانی کرد و با اشاره به انتخاب مدیران و مسئولان جدید برای پیشبرد مأموریت‌های دبیرخانه‌ها، ابراز امیدواری کرد که این تغییرات به ارتقای هماهنگی، افزایش اثربخشی و تحقق بهتر اهداف سازمان بهزیستی منجر شود.
نظر شما